Mỗi ngày một ý tưởng (P.7): Dalí đã lấy ý tưởng đồng hồ mềm từ đâu ra?

18-06-2016

Danh hoạ siêu thực Salvador Dalí đã vẽ bức tranh “Sự dai dẳng của ký ức” (The persistence of memory) năm 27 tuổi (1931). Bức tranh khổ chỉ khoảng cỡ tờ giấy A4 này đã trở thành một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất của Dalí nói riêng và hội hoạ siêu thực nói chung nhờ hình tượng độc đáo của những chiếc đồng hồ mềm, chảy xuống từ phiến đá và vắt trên cành cây. Vậy ý tưởng này từ đâu mà ra?

Trong tiểu sử tự thuật “Cuộc đời bí mật của Salvador Dalí” (The secret life of Salvador Dalí), Dalí kể:

Một buổi tối bỗng dưng tôi thấy mệt và hơi nhức đầu, một điều rất hiếm khi xảy ra với tôi. Chúng tôi đã định đi xem phim với mấy người bạn, song đến phút cuối tôi quyết định không đi nữa. Gala sẽ đi xem với họ, còn tôi ở nhà và đi ngủ sớm. Chúng tôi kết thúc bữa tối bằng pho-mát Camembert nặng mùi, và sau khi mọi người đã đi khỏi, tôi ngồi lại một mình bên bàn ăn và suy nghĩ mông lung về các vấn đề triết học của “siêu mềm” do pho-mát gợi lên trong đầu. Tôi đứng lên và đi vào xưởng vẽ, bật đèn để nhìn lần cuối, như thường lệ, vào bức tranh tôi đang vẽ dở. Bức tranh đó mô tả một phong cảnh gần Port Lligat với những tảng đá được chiếu sáng bởi ánh hoàng hôn trong vắt và buồn bã; phía trước có một cây olive cành bị cắt cụt và trụi hết lá. Tôi biết rằng bầu khí quyển mà tôi đã vẽ thành công trong bức phong cảnh đó là nhằm tạo ra một bối cảnh cho một ý tưởng nào đó, cho một hình tượng gây ngạc nhiên, nhưng tôi chẳng mảy may biết nó sẽ như thế nào. Tôi đã sửa soạn tắt đèn, thì bỗng nhiên tôi ‘nhìn thấy’ lời giải. Tôi nhìn thấy hai chiếc đồng hồ mềm, một chiếc nằm vắt một cách đau thương trên cành olive. Bất chấp cơn nhức đầu tăng lên đến mức đau như búa bổ, tôi hăm hở bóp màu ra palette và bắt tay vào vẽ. Khi Gala xem phim trở về hai giờ sau đó, tôi đã hoàn thành bức tranh, mà sau này sẽ trở thành một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất của tôi. Tôi bảo Gala nhắm mắt lại tới ngồi trước bức tranh của tôi: ‘”Một, hai, ba, mở mắt!” Tôi nhìn chằm chằm vào mặt Gala và tôi thấy sự kinh ngạc lộ rõ trên mặt nàng. Điều đó đã thuyết phục tôi về hiệu quả do hình tượng mới này gây ra, bởi Gala không bao giờ sai khi phán xét tính xác thực của một điều bí ẩn. Tôi hỏi nàng:

- Em có nghĩ sau ba năm em sẽ quên hình ảnh này không?

- Không ai có thể quên khi đã một lần nhìn thấy nó.

- Ta đi ngủ thôi. Anh nhức đầu kinh khủng. Anh sẽ uống một ít aspirin. Em đã xem phim gì thế? Có hay không?

- Em không biết. Em không thể nhớ lại nữa.


MARCEL JEAN - Cái tủ siêu thực. 1941

 


GIUSEPPE ARCIMBOLDO- Phong cảnh hình mặt người

Dalí kể tiếp:

Vài ngày sau một con chim từ Mỹ bay tới mua bức tranh “những chiếc đồng hồ mềm” của tôi mà tôi đã đặt cho tên thánh là “Sự dai dẳng của ký ức“. Con chim này có hai cánh đen xòe rộng như của các tiên thần trong tranh của El Greco, mà mắt ta không nhìn thấy, vận một bộ com-lê vải bông trắng, đội mũ panama rất dễ nhìn thấy. Đó là Julien Levy, người sau này sẽ làm nghệ thuật của tôi trở nên nổi tiếng tại Hoa Kỳ. Chàng công nhận với tôi rằng chàng thấy tác phẩm mới của tôi rất khác thường, nhưng chàng mua nó chỉ để tuyên truyền, và để treo trong nhà mình, bởi chàng cho rằng nó ‘phi công chúng’ và không thể bán lại được. Vậy mà sau đó nó đã được bán đi bán lại cho đến cuối cùng được treo tại Bảo tàng Mỹ thuật Hiện đại, và không nghi ngờ gì nữa, nó là bức tranh thành công trọn vẹn nhất trong công chúng. Tôi thấy nó được các hoạ sĩ nghiệp dư tỉnh lẻ sao chép lại từ ảnh chụp đen trắng vài lần, và vì thế họ đã tô cho nó những màu sắc đồng bóng nhất. Nó cũng được bày trong các tủ kính của các hiệu bán rau và cửa hàng bán đồ nội thất để gây chú ý.
 


CARAVAGGIO-Bữa tối tại Emmaus. 1606. Sơn dầu. 141x196.2cm.

Ý tưởng đến từ những điều đơn giản như vậy đấy các bạn ạ!


Sưu Tầm


Content 14